The Shipwrecked (2025)

Regie: Diego Gutiérrez | 115 minuten | documentaire

‘The Shipwrecked’ (2025) van Diego Gutiérrez is een 115 minuten durende documentaire waarin Gutiérrez, een in Nederland wonende filmmaker, terugkeert naar zijn geboorteland Mexico. In de film zegt hij teleurgesteld te zijn in de mensheid. Vanuit die ontreddering gaat hij op zoek naar zichzelf en stelt hij een centrale vraag: wat hebben mensen gemeen, en wat houdt ons als mens overeind?

In ‘The Shipwrecked’ ontmoet Gutiérrez verschillende mensen. Zo is er Chucho (27), een ruimdenkende jonge man die op blote voeten door de jungle trekt en het waarderen van het leven ziet als het ultieme examen. Voor hem is de natuur geen decor, maar een levende aanwezigheid; bomen en planten vormen het centrum van zijn bestaan. Daarnaast is er een jong wetenschappelijk koppel dat onderzoek doet naar vleermuizen. In een van hun gesprekken beschrijft de ene partner hoe hij, terwijl hij naar een vleermuis kijkt, zich op dat moment in dat dier kan inleven — een voorbeeld van hoe we ons tijdelijk in een ander wezen kunnen verplaatsen.

Die gedachte lijkt het geraamte van de film te vormen. ‘The Shipwrecked’ suggereert dat empathie zich niet hoeft te beperken tot mensen, maar zich ook kan uitstrekken tot dieren, planten, bomen en zelfs levenloze voorwerpen. De mens bezit het vermogen om betekenis toe te kennen — om een object tot aanwezigheid te maken, niet omdat het iets voelt, maar omdat het iets wordt in onze verbeelding. Die benadering vertaalt zich ook naar de vorm. In montage en geluid weet Gutiérrez zijn personages met elkaar te verbinden: stemmen schuiven over elkaars beelden heen, alsof gedachten en gevoelens van de een tijdelijk bij de ander mogen wonen.

In de film krijgt dat idee een concrete vorm in een oud Jezusbeeld. Doordat omwonenden zich in dat beeld verplaatsen, doordat zij het verzorgen en duur geven, treedt het voor hen het domein van het levende binnen. De ogen lijken tot leven te komen; het beeld wordt ervaren alsof het denkt en voelt. Alleen: die blik van de mens op het beeld blijft asymmetrisch. Het beeld denkt niet terug. Wat ons aankijkt is leegte. En in die leegte voelen we onszelf: alleen, nietig, verlaten schipbreukelingen op een aardbol die omringd is door magie — al is het aan ons om die magie te voeden.

Voor Gutiérrez is dat filmen, zoals Johan van der Keuken het formuleerde in zijn laatste film “De Grote Vakantie”: filmen om te blijven bestaan. Maar waar Van der Keuken zichzelf ook in beeld durft te brengen, blijft Gutiérrez buiten beeld.

‘The Shipwrecked’ is gevuld met wijsheden, zachte mensen en overweldigende natuur, maar blijft gaandeweg in die beweging cirkelen. Via de vragen die Gutiérrez aan anderen stelt en via zijn voice-over spreekt hij wél openlijk over zichzelf, maar blijft onduidelijk waar de film uiteindelijk over wil spreken: over de ander, of over hemzelf. Doordat Gutiérrez zichzelf aan het beeld onttrekt en zich niet blootstelt, terwijl hij anderen zo weergaloos tastbaar en kwetsbaar portretteert, missen we de kans om één te worden met de maker — die juist zo breekbaar over zijn leven spreekt.

Misschien is dat de laatste paradox van ‘The Shipwrecked’: een film die nabijheid zoekt, maar waarin de maker zelf op afstand blijft.

Martijn Smits

Waardering: 4

Speciale vertoning: IDFA 2025