The Two Jakes (1990)
Regie: Jack Nicholson | 137 minuten | misdaad, drama, romantiek | Acteurs: Jack Nicholson, Harvey Keitel, Meg Tilly, Madeleine Stowe, Eli Wallach, Rubén Blades, Frederic Forrest, David Keith, Richard Farnsworth, Tracey Walter, Joe Mantell, James Hong, Perry Lopez, Jeff Morris, Rebecca Broussard, John Hackett, Rosie Vela, Allan Warnick
Zesentwintig jaar na ‘Chinatown’ waagt Jack Nicholson zich aan een vervolg met ‘The Two Jakes’. Hij neemt opnieuw de rol van privédetective Jake Gittes op zich en gaat bovendien voor het eerst achter de camera staan. Het resultaat is een film die veel charme heeft, maar ook duidelijk worstelt met de erfenis van zijn illustere voorganger. Het verhaal draait om een moordzaak die uitwaaiert naar een web van vastgoeddeals, overspel en geheime loyaliteiten. Typisch noir, vol rook en dubbelzinnigheid. Alleen: waar ‘Chinatown’ strak en meedogenloos verteld werd, voelt dit vervolg soms omslachtig. Te veel zijpaden maken de plot eerder verwarrend dan meeslepend. Daardoor is de spanning minder snijdend dan je zou hopen.
Visueel daarentegen overtuigt de film wél. Cameraman Vilmos Zsigmond vangt Los Angeles in warme sepia- en goudtinten. Het geeft de film een bijna tastbare nostalgie: straten die baden in zonlicht maar tegelijk iets dreigends verbergen. Ook de muziek van Van Dyke Parks is raak. Niet opdringerig, eerder een fluisterende begeleiding die de melancholie versterkt.
De cast is een mix van vertrouwd en nieuw. James Hong en Joe Mantell keren terug in kleine maar herkenbare rollen en slaan de brug naar ‘Chinatown’. Harvey Keitel brengt als de tweede Jake – Jake Berman – een sterke tegenstem tegenover Nicholson. Zijn spel is compact, geladen en geeft de film precies de scherpte die het verhaal vaak mist. Toch blijft er een leegte voelbaar: zonder een centrale vrouwelijke kracht als Faye Dunaway destijds, ontbreekt de emotionele kern. Dat maakt de film minder meeslepend.
Nicholson regisseert met gevoel voor het bijna vergeten noir: trage dialogen, morele mist, een toon die ouderwets durft te zijn. Dat geeft de film sfeer, maar ook iets van een spiegel van vroegere tijden. Juist daarom is het jammer dat dit zijn laatste regieproject werd: een melancholisch afscheid van een veelbelovend regisseur die zijn talent achter de camera niet verder kon uitbouwen.
Het is een werk vol sfeer en toewijding, en Nicholson weet met zijn trage stijl en liefde voor detail een bijna vergeten tijd tot leven te wekken. De beelden ademen warmte, de muziek fluistert erdoorheen, en af en toe zie je flarden van de grootse film die dit had kunnen zijn. Tegelijkertijd stokt het verhaal te vaak en ontbreekt de emotionele kern die ‘Chinatown’ zo onvergetelijk maakte. ‘The Two Jakes’ is een film die je herinnert om losse momenten maar die als geheel nooit diezelfde kracht bereikt. Misschien is dat precies wat hem interessant maakt: een weemoedig eerbetoon. Wat blijft hangen is nostalgie, een werk dat met liefde gemaakt is en juist daarom in het oog springt, maar dat de scherpte en de emotionele slagkracht mist om zich bij de grootheden van het genre te voegen.
Max Misljencevic
Waardering: 3.5