The U.S. vs. John Lennon (2006)

Regie: David Leaf, John Scheinfeld | 99 minuten | muziek, documentaire | Met: John Lennon, Yoko Ono, Walter Cronkite, Mario Cuomo, Angela Davis, G. Gordon Liddy, George McGovern, Richard Nixon, Geraldo Rivera, J. Edgar Hoover, Ron Kovic

John Lennon’s boodschap is nog steeds actueel, zoveel is duidelijk na het zien van ‘The U.S. versus John Lennon’. Een boeiende en fascinerende documentaire die een prachtig tijdsbeeld geeft van een periode waarin protesteren aan de orde van de dag was. We zien grote menigtes op de been tegen de oorlog in Vietnam, tegen de Nixon-regering en tegen de inval in Cambodja. Alles lijkt te draaien om actievoeren en protestliederen zingen. De roerige jaren zestig en zeventig komen volop aan bod. Zo komen onder andere de Vietnamoorlog voorbij, de Black Panthers, protestbewegingen en de Nixon-regering.

Op Lennon’s persoonlijke vlak zien we zijn relatie met Yoko Ono, zijn verhuizing naar New York, zijn vriendschap met radicale politieke activisten, de geboorte van zijn zoon, “Bed Peace” in Amsterdam en Montreal, optredens, interviews, foto’s, de boycot van de Beatles in 1966 en Lennon’s visumproblemen in Amerika.

Op dit interessante archiefmateriaal wordt teruggeblikt door bekende personen uit die tijd die persoonlijk met Lennon te maken hadden, waaronder journalisten, fotografen, zijn advocaat en natuurlijk Yoko Ono zelf. De regisseurs Leaf en Scheinfeld belichten vooral John Lennon’s leven van 1966 tot 1976, waarbij de nadruk ligt op zijn verandering van onschuldige Beatles-zanger en popidool naar een politiek bewuste performer. Zij laten een John Lennon zien die als kind verlaten is door zijn vader en moeder, in Engeland in de “working class’ opgroeide en altijd al een rebels karakter had. Zo werd hij al vaak de klas uitgestuurd.

De Beatles zongen eerst nog voornamelijk zoete liedjes, maar dit veranderde met ‘Revolution’ (1968). Vooral Lennon begon zich toen politiek steeds kritischer te uiten. Hij had het gevoel dat hij niet anders kon door wat er allemaal om hen heen gebeurde. Daarnaast werden ze in interviews vaak om hun mening gevraagd, zo zegt hij zelf. De film schetst een beeld van een creatieve geest, kunstenaar, schrijver, muzikant, intellectueel, politiek activist en popidool die door zijn grote inzet voor vrede – “apathie werkt niet, je kunt iets doen” – miljoenen mensen heeft geïnspireerd. Zijn ‘Give Peace A Chance’ werd het lijflied van de protestbeweging tegen de onpopulaire Vietnamoorlog, gezongen door duizenden mensen tegelijk in de tuin van het Witte Huis. Vooral veel jongeren van toen luisterden naar hem. Daarnaast raakte Lennon bevriend met radicale activisten zoals de leider van de Black Panthers, die hij ook financierde.

Lennon’s politieke invloed leek groot, waardoor Nixon zich bedreigd voelde en hem als staatsvijand beschouwde. Hij probeerde hem met behulp van de FBI en zijn voorman J. Edgar Hoover het zwijgen op te leggen. Ze volgden hem, luisterden hem af en probeerden hem zijn visum te ontnemen, waarmee ze Lennon de stuipen op het lijf joegen: ‘I was scared paranoid’. De documentaire laat ons een ontluisterend beeld zien van een angstige regering die er alles aan doet andersdenkenden uit te schakelen en de Vietnamoorlog koste wat kost door te laten gaan. De zwart-wit beelden van toen worden kracht bij gezet door Lennon’s muziek. Klassiekers als ‘Imagine’, ‘Give Peace a Chance’ en ‘Power tot the People’ zijn helaas ook nu nog razend actueel. ‘Imagine all the people living life in peace’. Ja, stel je eens voor, geen oorlog in Irak, Afghanistan, Soedan en ga zo maar door: imagine.

‘The U.S. versus John Lennon’ is gemaakt bij Lions Gate Films die ook Michael Moore’s film ‘Fahrenheit 9/11′ (2004) op de markt bracht. Het is één grote lofzang op de persoon John Lennon en zijn werk. Iedereen die aan het woord komt, prijst zijn acties en vertelt hoe ongelooflijk goed en creatief John was. Een kritische noot ontbreekt, maar Lennon was iemand die op een vreedzame manier voor vrede streed. Dus zoals in de film al wordt opgemerkt: “Wie kan daar tegen zijn?”

Henny de Boer