Ulysses – Ulisse (1954)

Regie: Mario Camerini | 117 minuten | avontuur, fantasie | Acteurs: Kirk Douglas, Silvana Mangano, Anthony Quinn, Rossana Podestà, Jacques Dumesnil, Daniel Ivernel, Sylvie, Franco Interlenghi, Elena Zareschi, Evi Maltagliati, Ludmilla Dudarova, Tania Weber, Pierro Lulli, Ferruccio Stagni, Alessandro Fersen, Oscar Andriani

‘Ulysses’ is Mario Camerini’s verfilming van Homerus’ epische gedicht Odyssee. Moet het verhaal nog worden uitgelegd of behoort het intussen tot de algemene cultuur? Hoe dan ook, deze klassieke film uit de jaren vijftig, die nauwelijks langer duurt dan anderhalf uur, biedt een degelijke opfrissing van het epos. Wel gaat het om een gecomprimeerde versie, waardoor heel wat figuren uit het oorspronkelijke verhaal ontbreken. Verwacht bijvoorbeeld geen Calypso. De avonturen van Ulysses (Kirk Douglas) na de Trojaanse Oorlog, waarin hij er tien jaar over doet om terug te keren naar zijn geliefde Penelope (Silvana Mangano, die ook Circe vertolkt) en zijn zoon Telemachus, liggen overzichtelijk verpakt klaar voor de kijker.

Uiteraard kan de film steunen op een bijzonder sterk verhaal en daar plukt hij de vruchten van. Een dood moment valt nauwelijks te bespeuren, al blijft het voor een mythologisch epos allemaal wat te veel aan de oppervlakte. Dat hoeft geen bezwaar te zijn, afhankelijk van wat verwacht wordt. Er valt in elk geval genoeg te genieten van wat er wél aanwezig is. Kirk Douglas blijkt perfect gecast als de heldhaftige strijder die niet volledig gewetenloos is: een man die zijn troepen weet te inspireren en zich door niemand laat doen zwijgen. Het is een rol die hem op het lijf geschreven is.

Ook visueel en technisch heeft ‘Ulysses’ de tand des tijds opvallend goed doorstaan. De rijke kleuren spatten van het scherm en geven de avonturen een vlezig, tastbaar en menselijk karakter. De grootste vraag vooraf is misschien wel of de speciale effecten de kijkervaring vandaag niet zouden verstoren. Dat blijkt grotendeels mee te vallen. De optische effecten en matte paintings zijn vaak verrassend overtuigend. Alleen het miniatuurschip in de storm, gefilmd in een watertank om een woeste oceaan te simuleren, vormt een kleine uitschuiver.

Ondanks de onvermijdelijke vereenvoudigingen blijft ‘Ulysses’ een geslaagde introductie tot de Odyssee: een vitale, meeslepende en kleurrijke klassieker, gedragen door een uitstekend gecaste Kirk Douglas. Dat hij na ruim zeventig jaar nog zo goed overeind blijft, verdient alle lof. Of hij ook de bijna drieduizendjarige houdbaarheid van Homerus’ werk zal evenaren, valt te betwijfelen.

Sander Abrahams

Waardering: 3.5

Bioscooprelease 18 maart 1955