Värn (2025)
Regie: John Skoog | 85 minuten | drama | Acteurs: Denis Lavant, Agnieszka Podsiadlik, Aron Skoog, Livia Millhagen, Michalis Koutsogiannakis, Tilda Nilsson, Sol Roach
Oei wat zit ie er weer lekker in, die Denis Lavant. Voor ‘Värn’ is hij in de huid gekropen van een excentrieke Zweedse landarbeider die uit angst voor een invasie zijn ziel en zaligheid stopt in de verbunkering van zijn huis. Met zijn eigen blote handen welteverstaan. Met schroot, metaal en ander restmateriaal dat hij op de kop weet te tikken. En het mooiste van het hele verhaal is dat de man echt heeft bestaan. En nog immer voortleeft. In Zweden heeft de man welhaast mythische proporties. Het portret dat regisseur John Skoog van hem neerzet in ‘Värn’ is wonderschoon. Een eerbetoon haast. Pure poëzie.
Hij werd geboren in 1894: Karl-Göran Persson. “A tremendously strong man. He did not like to take sacks under 100kg”. Een zonderling figuur. Een beetje gek misschien zelfs, maar desalniettemin geliefd en be-, hmm, nee, verwonderd. De mensen in het dorp verwonderen zich om Karl. Iets wat prachtig benadrukt wordt door het jonge meisje dat het narratief in lijn houdt door af en toe een paar observaties te voice-overen. Dat geeft lucht aan het verhaal en haalt de scherpe randjes van het wat bruuske voorkomen van Karl. Het maakt hem menselijk.
Want het is haast onmenselijk, de arbeid die hij aan de dag legt. En dat zonder YouTube. Laat staan Eigen Huis & Tuin. Wat haalt hij een toeren uit om zijn levenswerk werkelijkheid te laten worden. Onvermoeibaar loodst ie op z’n ouwe fietsje loodzware rails naar zijn huis; hangt ie eigenhandig de betonmolen uit; verbrandt ie oude autobanden teneinde van de restmaterie zijn dak te bedekken. En dat alles in sober zwart-wit. Het benadrukt het minimalistische. Zijn denken. Het niemandsland, waarin hij zich niet alleen letterlijk maar ook figuurlijk beweegt. Dan vastberaden, dan weer plompverloren. Iets wat Lavant welbesteed is.
Skoog heeft veel rust verweven in ‘Värn’. Weidse landschappen met een klein stipje dat zich langzaam van links naar rechts verplaatst. Een slow 360° shot om de sfeer neer te zetten van een dorpsfeest. Of hoe Karl in het pikkedonker in alle rust ‘de oorlog komt’ flitst in morse. De film is doorspekt met iconische scènes, maar het is pas tegen het einde van de film dat we echt een beetje dichter bij de persoon Karl komen. In zijn dagelijkse habitat. Wat eet hij? Waar slaapt hij? Het is bijna documentarisch hoe we hem ineens voor zijn huis, in een besneeuwd landschap, een bad zien nemen in een tobbe met opgewarmd ijswater. Welhaast louterend.
Maar gaandeweg de film besef je dat Karl de oorlog eigenlijk allang verloren heeft. Terwijl de bunker blijft groeien, wordt zijn wereld steeds kleiner. Juist die tragiek maakt ‘Värn’ zo indrukwekkend.
Jonica Hoff
Waardering: 4.5
Bioscooprelease: 30 juli 2026