Vodu (2024)

Regie: Eva van Weeghel | 25 minuten | documentaire

‘Vodu’ is een visueel verbluffende en cultureel rijke verkenning van identiteit, traditie en de onzichtbare banden die ons aan het verleden verbinden. Toch wordt de spontaniteit en rauwheid die het onderwerp verdient, ondermijnd door de gepolijste structuur van de film.

Eva van Weeghel opent haar film in sober zwart-wit, waarin we het voorspel zien van Dzifa’s reis met haar vader Atsu naar Ghana. Dzifa wil de confrontatie aangaan met de voorouderlijke geesten die haar in haar dromen achtervolgen. De overgang van monochroom naar de levendige kleuren van Ghana, schitterend vastgelegd door cameraman Bart van Heerwaarden, is een visuele explosie die direct indruk maakt. Het Ghanese landschap wordt met oog voor detaillering gefilmd op een manier die elke scène verheft. We zien mannen en vrouwen dansen, rituelen uitvoeren en in trance raken. Dit is een wereld die je opslokt en je verlangend maakt naar meer.

Maar dat verlangen wordt slechts gedeeltelijk bevredigd. Een deel van het probleem zit al in het begin: de voice-over van Dzifa is een keuze, maar die keuze had meer impact gehad als haar stem iets later was ingezet. Als kijker zou je graag even de ruimte krijgen om deze bijzondere wereld binnen te stappen en je af te vragen: waar zijn we, en wat gebeurt hier? Nu informeert de stem ons direct, waardoor de maker de beelden als het ware bij ons vandaan duwt.

Vanaf het moment dat Dzifa en Atsu in het dorp Glikpo arriveren, voelt de film dan ook te gecomponeerd. Wat ontbreekt, is een element van ontdekking. Het lijkt alsof Van Weeghel te goed weet wat ze wil vertellen, waardoor er weinig ruimte is voor het onverwachte. De reis van Dzifa en haar vader wordt een lineair verhaal, in plaats van een organische zoektocht. Hoewel Dzifa charmant is en centraal staat, komen we nooit echt dicht bij haar. De film mist de kleine momenten die haar menselijker zouden maken: hoe bereidt ze zich voor op deze reis? Waar slaapt ze? Hoe verwerkt ze wat ze ervaart? Deze intieme details hadden haar verhaal meer kracht gegeven. Misschien zou een scène waarin we haar zien terwijl ze haar voice-over inspreekt met een taperecorder, wat meer diepte hebben toegevoegd.

De sterkste scènes zijn dan ook die waarin de film even tot rust komt. Wanneer Dzifa in haar eentje een online cursus volgt over hoe geesten communiceren, of wanneer ze later met haar vader praat, voelt de film oprecht. Hier is geen behoefte aan visuele opsmuk of een sturende voice-over; deze momenten ademen eenvoud en eerlijkheid, wat des te krachtiger overkomt.

Het slot van ‘Vodu’ toont Dzifa terwijl ze ons vertelt dat ze door haar reis meer kracht heeft gekregen en zich lichter voelt. Maar haar gezicht lijkt iets anders te zeggen, alsof ze die woorden vooral aan zichzelf probeert op te leggen om de reis een betekenisvol einde te geven. Misschien is dat de subtiele les van de film, die overigens vol prachtige wijsheden zit: of je nu wel of niet gelooft in geesten en rituelen, de kracht en de magie zitten in wat je zelf besluit te zien.

Ondanks het gebrek aan lengte en enkele narratieve tekortkomingen is ‘Vodu’ een boeiende film, vol visuele pracht en diepe wijsheden. Hij laat je achter met het verlangen naar wat meer chaos en onvoorspelbaarheid in zijn zorgvuldig geregisseerde wereld.

Martijn Smits

Waardering: 3

Speciale vertoning: Nederlands Film Festival 2024
TV-release: 11 november 2024