Wake Up Dead Man (2025)

Regie: Rian Johnson | 144 minuten | komedie, misdaad, drama, thriller | Acteurs: Daniel Craig, Josh O’Connor, Glenn Close, Josh Brolin, Mila Kunis, Jeremy Renner, Kerry Washington, Andrew Scott, Cailee Spaeny, Daryl McCormack, Thomas Haden Church, Jeffrey Wright, Annie Hamilton, James Faulkner, Bridget Everett, Noah Segan, Jamie Karitzis, Kit Burden

Het derde mysterie van Benoit Blanc begint in een klooster, waar de jonge Father Jud (Josh O’Connor) een collega-priester knock-out slaat. Als boetedoening wordt hij naar een klein dorpje gestuurd, waar de vreemde priester Wicks (Josh Brolin) zijn kleine gemeenschap met autoritaire hand leidt. Er volgen maanden van sudderend conflict tussen de twee priesters, waarin Wicks meermaals opbiecht hoe vaak en hoe hij zich af heeft getrokken. Tijdens het verkondigen van zijn specifieke smaak van het Evangelie, waarin Wicks als wolf in schaapskleren zijn kudde tegen een progressieve buitenwereld opzet, wordt hij in een afgesloten ruimte op mysterieuze wijze vermoord. Het duurt even, maar na een intense en meeslepende opening verschijnt de detective Benoit Blanc (Daniel Craig) ten tonele om de ogenschijnlijke onmogelijke moord op te lossen. Alle ogen zijn gericht op Jud, en zo moet Blanc niet alleen een religieuze menigte, maar ook de lokale police chief Scott (Mila Kunis), op afstand weten te houden.

Zo volgt een indrukwekkende detective, die net even meer doet dan de voorgaande ‘Knives Out’-‘whodunnits’. Een groot verschil met de eerdere Blanc-films is Blanc zelf. Ja, we weten dat hij intelligent is en een beetje ontrafelt tijdens lockdowns, maar ja, wie niet (dat tweede dan)? In ‘Wake Up Dead Man’ (2025) krijgt Blanc ook eindelijk een beetje smoel en heeft hij zelf ook wat te leren. En dat zonder de spotlights te stelen van Father Jud, de ware hoofdpersoon. Een precaire balans, want zoals schrijver en regisseur Rian Johnson zelf ook weet: een detective gaat eigenlijk niet over de detective (iets waar de Benedict Cumberbatch -Sherlock uiteindelijk aan ten onder ging). In plaats daarvan leren we over Blanc door de interacties met Father Jud, die hem ondervraagt over de religieuze kant van het leven en de vraag opwerpt wat rechtvaardigheid precies is. Blanc heeft eerder een duidelijke lijn getrokken in wat hij formeel wel en niet kan doen als privédetective, maar omringd door de kerk moet Blanc zich nu bezinnen op het verschil tussen winnen van de misdadiger en rechtvaardig handelen? Een interessant dilemma om mee te maken met de uitgesproken rationalist.

Dan is er nog het onderliggende thema van religie in de moderne tijd. Het is niet vanzelfsprekend dat een film zoveel bijtende kritiek heeft op de kerk, maar er toch voor kiest om tegelijkertijd een hele oprechte kant van georganiseerde religie te laten zien. De vergelijkingen met Amerikaanse presidenten en andere misnoegende influencers zijn makkelijk gemaakt, maar om daar een gelijkwaardige tegenpool tegenover te zetten is dan nog een hele opdracht. Het is toch net even makkelijker om iets belachelijk te maken dan iets te omarmen. Zo overstijgt het centrale conflict uiteindelijk de detective en wordt de zaak veel meer dan een ‘whodunnit’ en staat het conflict tussen Jud en Wick, liefde tegenover wantrouwen voor de medemens, ineens centraal. Vergiffenis centraal stellen in een verhaal over moord, sensatie en geïnterpreteerd dogma maakt het geheel toch net wat hoopvoller.

Dat alles komt uit de pen van schrijver en regisseur Rian Johnson, die wederom bewijst dat hij het ‘whodunnit’-genre niet alleen beheerst maar ook in een nieuwe richting duwt. Zijn detectives zijn niet alleen goede detectives, maar bevredigend gemoderniseerd. Dus niet op de oppervlakkige manier door een versie van een klassieke detective te schrijven waarin mensen telefoons hebben, maar door misdadigers én moderne thema’s aan de kaak te stellen. De misdaad speelt bijna tweede viool, want de ondervraagden in deze Rian Johnson films zijn niet alleen verdachten, maar ook eigentijdse sociale fenomenen; hallucinante techbro’s en fanatieke volgelingen op het internet inbegrepen. Desalniettemin is het mysterie net zo interessant als in de eerste twee delen van de ‘Knives Out’-trilogie, maar de dingen daaromheen maken deze meest recente net even meer dan een detective. Ook de manier waarop Johnson als regisseur speelt met licht en schaduw, en dat voyeuristische van kleine gemeenschappen afbeeldt, verheft ‘Wake Up Dead Man’ net boven de rest.

Daarmee is ‘Wake Up Dead Men’ de beste van de drie, maar nog steeds onmiskenbaar onderdeel van dezelfde trilogie. De toon is wat zwaarder en serieuzer, maar daarmee niet minder grappig. Dat is dan weer de verdienste van Daniel Craig, die in deze derde film laat zien het personage van Benoit Blanc echt te beheersen. Ook Rian Johnson stelt zijn beheersing van het genre ten toon, met een combinatie van een klassieke ‘whodunnit’ en vermengd met een modern drama. Johnson heeft natuurlijk eerder laten zien dat hij het genre op z’n kop kan zetten, maar niet eerder zo geraffineerd. Bewijs daarvan is bijvoorbeeld dat ‘Wake Up Dead Man’ een tweede keer nog steeds interessant is, terwijl dat voor de eerdere versies niet per se waar is. Zeker een aanrader voor filmliefhebbers en Agatha Christie-liefhebbers.

Sam van Zuilen

Waardering: 4.5

VOD-release: 12 december 2025 (Netflix)