Woman and Child – Zan va bache (2025)
Regie: Saeed Roustayi | 131 minuten | drama | Acteurs: Parinaz Izadyar, Payman Maadi, Soha Niasti, Sinan Mohebi, Hassan Pourshirazi, Fereshteh Sadre Orafaiy, Rojin Shams, Maziar Seyedi, Sahar Goldoost, Arshida Dorostkar
De vonk sloeg over met de weergaloze thriller ‘Just 6.5’ (2019), maar na het prachtige ‘Leila’s Brothers’ (2022) veroverde de Iraanse regisseur Saeed Roustayi voorgoed de harten van filmliefhebbers over de hele wereld. Dat hij door het Iraanse regime een gevangenisstraf van zes maanden kreeg opgelegd (uiteindelijk heeft hij maar zo’n negen dagen daadwerkelijk moeten zitten), alleen maar omdat hij deze film zonder vergunning vertoonde op het Filmfestival van Cannes, hielp beslist mee in de empathie van het publiek. Het verbod om te mogen filmen werd gelukkig opgeheven en daar is dan – met inachtneming van restricties opgelegd door de regering – ‘Woman and Child’ (2025).
De vrouw uit de titel is Mahnaz. Weduwe en moeder van twee – zeer tegengestelde – kinderen. Wie is dan het kind uit de titel? Dat laat Roustayi eigenlijk in het midden, want hoewel de problemen met puberzoon Aliyar al een film op zich verdienen – al is het maar de vraag of iemand die wil zien, want wát kan dat portret het bloed onder je nagels vandaan halen – verdwijnt hij halverwege de film uit beeld, maar dreunen de gevolgen daarvan door tot het laatste moment. Dochter Neda is een schatje, zo’n dochter wens je iedereen toe. De titel zou ook nog wel eens op de situatie aan het eind van de film kunnen slaan; als Mahnaz en Neda in een nieuwe realiteit hun gezamenlijke toekomst tegemoet zien.
Om het hoofd boven water te houden heeft Mahnaz twee banen als verpleegkundige, de zorg voor haar kinderen ligt voornamelijk bij haar moeder en jongere zus Mehri, met wie ze een appartement deelt. Als Aliyar het te bont heeft gemaakt op school, moet Mahnaz bij de rector komen en in dat gesprek blijkt dat Mahnaz zo’n moeder is die de schuld voor het ontsporen van haar zoon vooral bij anderen zoekt. Aliyar is haar oogappeltje en dat blijkt uit alles. Ze laat hem alles goedpraten en van enig gezag lijkt nauwelijks sprake.
Maar Mahnaz heeft wél een geheim voor haar kinderen: een ambulancebroeder die ze via haar werk kent, Hamid (vaste Roustayi-acteur Payman Maadi), maakt haar al een tijdje het hof en wil haar ten huwelijk vragen. Als weduwe met twee kinderen hoeft dat van Mahnaz eigenlijk niet zo, maar ze gaat toch overstag. Hamid heeft echter nogal wat noten op zijn zang (iets wat al in de eerste scène blijkt als hij haar vraagt waarom ze het niet met hem overlegd heeft dat ze haar haar kort wilde laten knippen). Zijn ouders mogen niet weten dat Mahnaz al kinderen heeft en omdat het moment om de familie aan elkaar voor te stellen en het huwelijksaanzoek te doen bij haar thuis moet plaatsvinden, is de opdracht om álle spullen van de kinderen uit het zicht te houden. Mahnaz spartelt – terecht – tegen, maar stemt toch in met het krankzinnige plan. Een andere consequentie is dat ze haar kinderen twee dagen ergens onder moet brengen. Omdat niemand uit haar kennissenkring staat te popelen om voor ongeleid projectiel Aliyar te zorgen, komt ze uiteindelijk uit bij de vader van haar overleden man. En dat heeft grote gevolgen.
Geen van de hoofdrolspelers – met name Mahnaz, Aliyar, Hamid, haar moeder en haar schoonvader – zijn eigenlijk sympathiek. Mahnaz mag dan geen makkelijk leven hebben, met haar grote ogen probeert ze mensen in haar omgeving te manipuleren, en haar geklaag en gedram gaan ook snel tegenstaan. Aliyar is de spreekwoordelijke appel die niet ver van de boom valt, want ook hij weet wel raad met manipulatief gedrag. Hij is een regelrechte bully en er is niets positiefs over hem te noemen. Hamid is het prototype foute man: hij is puur uit op eigenbelang en hoopt Mahnaz binnen de kortste keren onder de duim te hebben. In een wending die doet denken aan Keizer Frans Josefs keuze voor Elisabeth (a.k.a. Sissi) in plaats van te trouwen met haar oudere zus Helene, wat aanvankelijk de bedoeling was, laat hij zich van zijn slechtste kant zien, maar ook Mahnaz’ moeder blijkt van het type ‘zo de wind waait, waait mijn rokje’. En de schoonvader (overtuigend neergezet door Hassan Poourshirazi) is net als Hamid symbool voor gewelddadig, patriarchaal gezag.
Naast het feit dat het moeilijk is je te identificeren met de personages, heeft het scenario van ‘Woman and Child’ af en toe wel een hoog soap-gehalte, met name de schreeuwerige dialogen. Drama wordt op tragedie gestapeld en de beweegredenen van de karakters zijn soms niet meer te volgen. Dat is jammer, want visueel steekt ‘Woman and Child’ af en toe wel erg goed in elkaar. Er zijn onvergetelijke scènes, zoals die waarin Aliyar een groep oudere jongens vermaakt in een gokspel, dat hoog opgespeeld wordt, het moment waarin hij – per ongeluk – de hele school opsluit door een lucifer in het slot van het hek te steken, het shot van een kerkhof – zo indrukwekkend en droevig – en het openingsshot, waar de camera langzaam uitzoomt van Mahnaz’ gezicht met een sheet masker, om vervolgens een hele wachtkamer vol vrouwen met zo’n bizar uitziend verzorgingsproduct te tonen. Ook de laatste scènes van ‘Woman and Child’ maken indruk, omdat je dan nog in de waan bent dat Mahnaz zich laat leiden door haat, jaloezie en intens verdriet, maar dan toch een keuze maakt waar je je als kijker wél mee kunt vereenzelvigen. Het is aan de eindstreep echter net niet voldoende. Een klein dipje in de verliefdheid voor Roustayi’s werk dus, maar alle vertrouwen in de toekomst.
Monica Meijer
Waardering: 2.5
Bioscooprelease: 6 augustus 2026