Zorgdragers (2025)

Regie: Juliette Dominicus | 24 minuten | documentaire

Sommige films beginnen zo overtuigend dat ze meteen naar meer doen verlangen. ‘Zorgdragers’ opent in een bijna Errol Morris-achtige stijl, met strak georkestreerde shots, koel licht en een suspensevolle stilte. Een stil huis, ochtendblauw gefilmd, tot we beseffen dat het een therapieruimte is. Op de achtergrond klinkt de band van een memorecorder — stemmen, fragmenten van een gesprek — een interview of een therapiesessie? ‘Zorgdragers’ bevindt zich juist op die grens.

Dat begrijpen we wanneer die spanning wordt doorbroken door een contrasterend, inspiratieloos beeld: een jonge vrouw op een felrode bank, tegen een witte klinische muur. Met terugwerkende kracht blijkt zij de zus van de regisseur, psycholoog van beroep, die zelf is vastgelopen in haar hoofd en ditmaal plaatsneemt in de stoel waar normaliter haar cliënten zitten. Daarmee stelt Juliette Dominicus meteen haar centrale vraag: wat gebeurt er wanneer zorgverleners zelf zorgbehoevend worden? Wat als de kennis waarmee je anderen begeleidt geen reddingsboei meer is voor jezelf?

De film volgt haar zus tijdens een vorm van creatieve dramatherapie, samen met andere professionals — zoals een arts met een depressie — allemaal mensen die gewend zijn om te dragen, niet om gedragen te worden. Eén van hen zegt: “Je kunt beter keelkanker hebben dan een depressie.” Een zin die blijft hangen, omdat zij het taboe in één adem vangt: mentale pijn roept nog altijd minder mededogen op dan lichamelijk lijden — en dat geldt des te meer onder zorgdragers.

Dominicus observeert. De camera is in twee bijzondere, poëtische momenten geweldig: tijdens de opening en bij een sequentie met maskers, gebaseerd op de gevoelswereld van de patiënten zelf. Het zijn juist die momenten die de film optillen — met aandacht voor poëzie en detail. Als kijker verlang je naar meer; helaas, alsof diezelfde cameraman zich had verslapen, voelt de rest iets te nietszeggend en neemt het het karakter aan van een reportage.

Ook inhoudelijk valt er meer te wensen: wie zijn deze mensen, wat bracht hen tot hier, en hoe vechten ze zich terug? Maar Dominicus heeft die ruimte niet en kiest daarom voor focus: haar zus wordt het centrum van het verhaal, de spiegel waarin alle anderen weerkaatsen. Ze beantwoordt vragen in plaats van ze te stellen, en na elke zin lijkt ze dichter bij een breekpunt te komen. Het is een moment van zuivere kwetsbaarheid dat de film rechtvaardigt: dapper, confronterend en eerlijker dan menig therapeutisch gesprek.

‘Zorgdragers’ is een klein maar noodzakelijk werk. Een film die toont hoe dun de lijn is tussen helpen en geholpen worden, tussen luisteren en gehoord worden. En die, ondanks zijn beperkingen, iets essentieels raakt: dat zorg pas echt menselijk wordt wanneer ook de drager wankelt.

Martijn Smits

Waardering: 3.5

Speciale vertoning: Nederlands Film Festival 2025
TV-uitzending: 3 november 2025 (NTR)