Dead Ringers (1988)

Regie: David Cronenberg | 116 minuten | drama, horror, thriller | Acteurs: Jeremy Irons, Geneviève Bujold, Heidi von Palleske, Barbara Gordon, Shirley Douglas, Stephen Lack, Nick Nichols, Lynne Cormack, Damir Andrei, Miriam Newhouse, David Hughes, Richard Farrell, Warren Davis, JOnathan Haley, Nicholas Haley, Marsha Moreau, Denis Akiyama, Dee McCafferty, Susan Markle, Murray Cruchley, Jane Luk, Tita Trevisan, Jacqueline Hennessy, Jillian Hennessy

Op een bloedrood canvas verschijnt tijdens de openingstitels een catalogus van stalen instrumenten. Ze doen tegelijk denken aan middeleeuws medisch gereedschap en insectachtige martelwerktuigen. Onmiskenbaar bedoeld om lichamen open te leggen, maar onduidelijk of ze ontworpen zijn om te genezen of te verminken.

Het blijken radicale gynaecologische instrumenten voor het opereren van gemuteerde vrouwen, ontworpen door de identieke tweeling en geniale gynaecologen Elliot en Beverly Mantle. Hun bestaan is een huwelijk van afhankelijkheid: ze delen een appartement, geliefden en een praktijk gespecialiseerd in vruchtbaarheidsproblemen. Dat evenwicht kantelt wanneer actrice Claire Niveau de kliniek binnenwandelt. De broers constateren bij haar een onorthodoxe “drievoudige baarmoederhals”. Beverly valt als een blok voor haar, terwijl zij zich als vreemd lichaam tussen de tweeling nestelt.

Door Cronenbergs reputatie als meester van de body horror is de verwachting een grafische nachtmerrie. Die dreiging verdwijnt nooit helemaal, maar ‘Dead Ringers’ blijkt uiteindelijk minder geïnteresseerd in anatomie dan in het drama over een relatie die niet van elkaar los te snijden valt. De echte horror is psychologisch. Twee mannen die zonder elkaar nauwelijks houvast hebben; de instrumenten, operatiekamers en medisch jargon dienen uiteindelijk slechts één tragedie.

Jeremy Irons speelt beide broers en weet ze vanaf hun allereerste scène moeiteloos onderscheidend en uniek te maken. ‘Ellie’ beweegt zelfverzekerd met zijn borst vooruit; ‘Bev’ is kwetsbaar en maakt zijn lichaam juist kleiner. Het tweeling-effect is mogelijk dankzij een baanbrekende motion-controltechniek. Samen met body doubles, optische split-screen effecten en slimme montage kon Irons naadloos tegenover zichzelf spelen. Ondanks deze tovenarij komt de magie van Irons zelf. Met chirurgische precisie vormt hij twee volledig verschillende mensen, waardoor het trucje dat je maar naar één acteur kijkt het dubbelspel alleen maar versterkt.

Uiteindelijk blijken de instrumenten uit de opening nooit werkelijk voor de vrouwen bedoeld. Er wordt gefantaseerd over gemuteerde lichamen, maar de enige misvorming die de film blootlegt is de onmogelijke onafhankelijkheid van de tweeling zelf. Claire, drugs en obsessie zijn slechts verschillende messen die langzaam dezelfde navelstreng proberen door te snijden. Wanneer Beverly na een drugsdelier Claire belt en zij slechts vraagt: “Who is this?” klinkt dat als een dolk in het hart. Wie zijn Elliot en Beverly nog zonder elkaar? Uiteindelijk worden de instrumenten gebruikt om de tweeling te scheiden. Maar kan de een zonder de ander? ‘Dead Ringers’ eindigt niet in horror maar in onafwendbaar verdriet.

Sef Brouwers

Waardering: 5

Bioscooprelease: 6 april 1989