The Year of the Devil-Rok dábla (2002)

Regie: Petr Zelenka | 88 minuten | komedie, fantasie, documentaire | Acteurs: Jan Prent, Jaz Coleman, Jaromír Nohavica, Karel Plíhal, Karel Holas, Frantisek Cerný, Radek Poboril, Michal Pavlík, Radek Klucka, Jitka Obzinová, Eliska Klimesová, Sasa Mika, Václav Glazar, David Fotter

Met film leg je geen werkelijkheid vast, dat is een waarheid uit de oude doos. Nergens wordt dat zo duidelijk als in de fake-documentaire waarin getoond wordt hoe verraderlijk (echt) documentaires kunnen zijn. Met groot gemak kan een vaardige filmmaker een volkomen uit de duim gezogen verhaal geloofwaardig presenteren. Regisseur Zelenka treed daarmee in de voetsporen van illustere voorgangers als Orson Welles en Rob Reiner. Vooral diens ‘This is Spinal Tap’ (1984) schilderde een hilarisch portret van een band-on-tour.
Zelenka wist eerder al te verrassen met ‘Knoflíkari’ (1997), een bonte raamvertelling vol absurde personages en onwaarschijnlijke verbanden. Ook ‘The year of the devil’ begint met een vreemde introductie waarin een reeks getuigen verslag doen van gevallen van spontane zelfontbranding. Zelfs de naiefste toeschouwer weet wat hem dan te wachten staat.

Een goede fake-documentaire staat of valt bij de cast, die geloofwaardig moet zijn, wat iets anders is dan geloofwaardig acteren. Voor insiders is het leuk om Filmmuseummedewerker Jan Prent als de Nederlandse documentairemaker te zien en ook de andere rollen zijn sterk bezet. Nohavica wordt een geloofwaardige legende van de Tjsechische folk-rock en de kleine strubbelingen en grote conflicten die het leven on-the-road met zich meebrengt lijken zo uit een MTV-featurette geplukt. Clichés worden meesterlijk uitvergroot en alle troeven uitgespeeld waardoor een enkel moment de aandacht van de toeschouwer dreigt af te dwalen van de grote lijn van het verhaal. Zelenka is echter vaardig genoeg een genoegelijk avondje bedrog in stand te houden.

Mau Stappers