McCabe & Mrs. Miller (1971)

Regie: Robert Altman | 120 minuten | drama, western | Acteurs: Warren Beatty, Julie Christie, Rene Auberjonois, William Devane, John Schuck, Corey Fischer, Bert Remsen, Shelley Duvall, Keith Carradine, Michael Murphy, Antony Holland, Hugh Millais, Manfred Schulz, Jace Van Der Veen, Jackie Crossland, Elizabeth Murphy, Carey Lee McKenzie, Thomas Hill, Linda Sorensen, Elizabeth Knight, Janet Wright, Maysie Hoy, Linda Kupecek, Jeremy Newson, Wayne Robson, Jack Riley, Robert Fortier, Wayne Grace, Wes Taylor, Anne Cameron, Graeme Campbell, J.S. Johnson, Joe Clarke, Harry Frazier, Andy Anderson, Edwin Collier, Terence Kelly, Brantley Kearns, Don Francks, Rodney Gage, Lili Francks, Joan Tewkesbury, Harvey Lowe, Eric Schneider, Milos Zatovic, Claudine Melgrave, Derek Keurvorst, Alex Diakun, Gord Robertson

Niet elke western draait om een heldhaftige gunslinger die met zekere hand orde op zaken stelt en onderweg een vrouw redt. ‘McCabe & Mrs. Miller’, Robert Altmans melancholische (anti)western, lijkt zich juist af te zetten tegen dat vertrouwde narratief. In plaats van heroïek en verlossing biedt de film iets zeldzaams binnen het genre: kwetsbaarheid, verlangen en het pijnlijke besef van onvermogen.

McCabe (Warren Beatty) lijkt op het eerste gezicht de typische mannelijke protagonist: hij arriveert in een opkomend mijnstadje, gewapend met bravoure en plannen voor een bordeel. Maar beetje bij beetje blijkt zijn zelfvertrouwen vooral een façade. Achter de gladde praatjes en arrogantie schuilt een man die nauwelijks weet wat hij doet. Het is juist de scherpzinnige prostituee Mrs. Miller, gespeeld door Julie Christie, die met haar zakelijke instinct het bordeel winstgevend weet te maken. Samen vormen ze een — zeker voor westernbegrippen — ongewoon duo, waarbij de vrouw niet aan de zijlijn staat, maar feitelijk de regie voert.

Altman maakt gebruik van zijn kenmerkende, gelaagde geluidstextuur, die het rommelige ritme van het echte leven benadert. Personages praten door elkaar heen, zinnen verdwijnen in geroezemoes en er gebeurt van alles op de achtergrond. Dit kan als kijker even wennen zijn, maar wie zich eraan overgeeft, wordt beloond met een film die voelt als een levend organisme.

De sfeer wordt verder versterkt door de dromerige cinematografie van Vilmos Zsigmond, die het beeld omhult met een zachte waas. Het houten stadje en zijn bewoners lijken op elk moment te kunnen worden opgeslokt door de natuur. Daarboven zweven de liedjes van Leonard Cohen, die een perfecte match vormen met de beelden. Zijn stem voelt als een echo van wat er op het scherm gebeurt: weemoedig en gedragen.

Het is geen toeval dat de film ‘McCabe & Mrs. Miller’ heet, en niet ‘McCabe and Mrs. Miller’. Ondanks McCabes groeiende verlangen naar intimiteit, blijft het een zakelijk partnerschap. Met moeite ziet hij hoe anderen betalen voor haar lichaam, en bij hun eigen intieme momenten wijst zij hem eveneens naar de kassa. Haar eigen verlangen ligt ergens anders: ze hunkert naar een uitweg uit haar troosteloze realiteit, en als die buiten bereik blijft, zoekt ze haar toevlucht in opium. Voor echte nabijheid lijkt in haar wereld simpelweg geen ruimte te zijn.

‘McCabe & Mrs. Miller’ is een tragisch, maar betoverend mood piece — een western zonder typische helden, waarin niemand wordt gered en dromen langzaam vervagen. Een film over mensen die verlangen — naar liefde, naar een beter leven — maar uiteindelijk beseffen dat het altijd al buiten hun bereik lag.

Julian Meijer

Waardering: 4.5

Bioscooprelease: 9 maart 1972